والنتاين ؛ گستره اي جهاني

بنام زيباترين زيباييها

 بدون شک اهميت و نقش نوجوانان و جوانان در فرداي اين مرز و بوم برکسي پوشيده نيست. توجه به روز والنتاين يا روز دوستي طي سالهاي اخير،‌رشد چشمگيري داشته و در چند سال اخير نيز مصادف با ايام محرم و سوگواري شيعيان بوده است، اما اين تقارن باعث نشده تا جوانان ايراني به آن اهميت ندهند و از جلوه ويژهاي در ميان آنان برخوردار نباشد، اين مسئله مي تواند تا حدي نشان دهنده خلاء مراسم جشن و شادي در ميان جوانان و نيز تبليغات گسترده غرب نسبت به آيين و مراسم خود در کشورهاي مسلمان باشد.

« هديه والنتاين رسيد»

اين جملهاي است که روي ويترين تعدادي از مغازههاي پر تردد شهر تهران ديده مي شود. جملهاي که ديگر مانند چند سال گذشته، براي بسياري از رهگذران، نا آشنا و سوال برانگيز نيست. حال ديگر اغلب مردم به خصوص جوانان با اين روز آشنا هستند، چه موافق و چه مخالف. براساس آخرين اطلاعات سايت «آي تي ام » تنها در سال 1382، 80 ميليون پيام الکترونيکي به مناسبت روز والنتاين رد و بدل شده است که اين رقم، ميزان استفاده از تکنولوژي نوين براي ارسال پيام تبريک را در اين روز سنتي نشان ميدهد که قطعاً در سالهاي پس از اين نيز رشدي چشمگير داشته است. در سال 2003 ميلادي، بيش از 78 ميليون پيام الکترونيکي به مناسبت روز والنتاين در جهان ارسال شده که اين 6 برابر ارسال پيام با کارت تبريک و به صورت سنتي است. ضمن آنکه در روز والنتاين همان سال (2003)، حدود 80 ميليون پيام مکتوب نيز توسط موبايل رد و بدل شده بود.اين ارقام و تبليغات نشان مي دهد که ميزان توجه به اين روز خاص در ميان اقشار مختلف جامعه و بالاخص جوانان در کل دنيا و نيز در ايران بالا است. اما والنتاين چيست؟ و آيا در ايران سابقهاي داشته است يا در سالهاي اخير بر اثر هجوم فرهنگ بيگانه و پيشرفت وسايل ارتباط جمعي بروز و ظهور يافته است، علل و عوامل گسترش آن چيست ؟

‌والنتاين و تاريخچه آن در جهان

« والنتاين » (valentine) که « جشن عشاق» نيز ناميده مي شود، همه ساله در 14 ماه فوريه توسط مسيحي ها گرامي داشته مي شود.در دهه سوم مسيحي در رم و در زمان امپراتوري « کلاديوس دوم » کشيشي به نام « والنتيوس » يا « ولنتاين» بود که جشن عشاق بعدها به نام او، « سنت ولنتاين» يا ولنتاين مقدس معروف شد، او بر خلاف دستور صريح امپراتور، دختران و پسران را به عقد هم در مي آورد. در آن زمان امپراتور رم تصور مي کرد که سربازان مجرد، نسبت به سربازان داراي همسر، جنگجويان بهتري هستند، از اين روي ازدواج را براي سربازان خود ممنوع کرده بود. امپراتور از اين خود سري ولنتاين رنجيد و دستور بازداشت او را صادر کرد. اما ولنتاين در زندان هم بيکار نشست و به دختر کور زندانبان خود علاقه پيدا کرد و در پايين اولين نامه به آن دختر، ‌نوشت : « از طرف ولنتاين ...» ولي گروه ديگري معتقدند که جشن روز ولنتاين يک رسم قديمي است که ريشه در يک جشنواره (فستيوال)‌رومي دارد. روميهاي غير مسيحي در ميانه ماه فوريه که براي آنها آغاز بهار بود، يک جشنواره به نام «لوپرکاليا» (Lupercalia) داشتند. در بخشي از اين جشنواره دخترها نام خود را مينوشتند و درون جعبهاي ميانداختند و پس از آن هـر پسر يک نام را به صورت شانسي از درون جعبه برميداشت. که اين موارد به ازدواج آنان ميانجاميد. بعدها کليسا تصميم گرفت که اين جشنواره را به نفع خود مصادره کند و به يک جشن مسيحي و يادبود روز اعدام کشيش ولنتاين به « سنت ولنتاين » تبديل کند.

والنتاين ايراني !‌

جالب است که بدانيد در ايران باستان، در 29 بهمن ،‌يعني تنها سه روز پس از والنتاين غربي ، روزي موسوم به «روز عشق» وجود داشته است !‌اين روز « سپندار مذگان » نام داشته است . فلسفه گرامي داشتن اين روز چنين است که در ايران باستان هر ماه را سي روز حساب مي کردند و علاوه بر اينکه ماهها اسم داشتند، برخي از روزهاي ماه نيز يک نام داشتند. روز اول « روز اهورا مزدا» ، روز دوم روز «بهمن» (سلامت، ‌انديشه ) که نخستين صفت خداوند است، روز سوم يعني « بهترين راستي و پاکي » که باز جزو صفات خداوند محسوب ميگردد، روز چهارم يعني «‌شاهي و فرمانروايي آرماني » و روز پنجم هر ماه « سپندارمذ» بوده است. سپندارمذ لقب ملي زمين است . يعني گستراننده، مقدس، فروتن. زمين نماد عشق است چون با فروتني ، تواضع وگذشت به همه عشق ميورزد. زشت و زيبا را به يک چشم مي نگرد و همه را چون مادري در دامان پر مهر خود امان ميدهد. به همين دليل در فرهنگ باستان اسپندارمذگان را به عنوان نماد عشق مي پنداشتند. در هر ماه يک بار نام روز و ماه يکي مي شده است و در همان روز که نامش با نام ماه مقارن ميشد جشني ترتيب ميدادند متناسب با نام آن روز و ماه. مثلا ً‌شانزدهمين روز هر ماه مهر نام داشت که در ماه مهر « مهرگان » لقب مي گرفت . همين طور روز پنجم هر ماه سپندارمذ يا اسفندمذ نام داشت که در ماه دوازدهم سال که آن هم اسفند مذ نام داشت جشني با همين عنوان ميگرفتند. سپندارمذگان جشن زمين و گرامي داشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پيدا ميکردند. در اين روز زنان به شوهران خود هديه مي دادند. مردان نيز دختران و زنان را بر تخت شاهي نشانده به آنها هديه ميدادند و از آنها اطاعت مي کردند. اين جشن ها نشان دهنده خلق و خو، ‌فلسفه حيات و جهان بيني ايرانيان باستان است. علل و عوامل روي آوري جوانان ايراني به والنتاين :از عوامل موثر استقبال والنتاين در ميان جوانان ايراني مي توان به عوامل زير اشاره نمود:‌

1 - بيگانگي با گذشته ، متاثر از عوامل مهم زباني

2 - بي خبري از حال، متاثر از عوامل؛ ‌نقص و نارسايي وسايل ارتباطي، عدم رغبت به مطالعه در نسل جوان و ناهمزماني بين جامعه ما با جامعه هاي پيشرفته .

3 - ابهام و گيجي در مورد آينده در نتيجه فقرآرماني و عدم شناخت خويش که احساس پوچي و نداشتن اعتماد به نفس از علايم آن است.

4 - نيازهاي خاص سني

5 - ناکافي بودن تفريحات مناسب و سالم

6 - مشکلات اقتصادي

7 - دشواريهاي تاهل و ميل به تجرد

بنابراين به نظر مي رسد، با فراهم کردن فضاي مناسب نشاط آور در اعياد اسلامي که منطبق با ظرفيت ها و نيازهاي خطري جوانان کشورمان باشد، استفاده نموده تا بتوانيم حتي الامکان با کارکردهاي مختلف و متناسب با فرهنگ جامعه اسلامي مانع گسترش چنين پديده هايي در کشورباشیم.